| Oryginalna nazwa kraju to "het Koninkrijk der Nederlanden", co oficjalnie
| tłumaczy się właśnie jako "Królestwo Niderlandów". I to wcale nie nowość,
| tak już jest od dawna. Choć obecnie nazwa dotyczy wyłącznie Królestwa
| Holandii.

Jak więc należy mowić o tym kraju między Niemcami, Belgią a Morzem
Północnym? Holandia czy Niderlandy? Sam w korespondencji otrzymywanej
z tego kraju widziałem adresy z "Niderlandów" i z "Holandii".

1621
Ternate Perusahaan Niaga
شركة التجارة تيرنات
Z woli Sułtana Modafara, Pana Siedzemdzisięsiu Dwóch Wysp, Powstała Ternateńska Kompania Handlowa. Pomysł jest wzorowany na Vereenigde Oost-Indische Compagnie. Podobnie jak jej holenderski odpowiednik, Ternate Perusahaan Niaga zajmie się intensyfikacją handlu, głównie na Oceanie Indyjskim, ale także w każdym innym zakątku globu. Działaniami TPN kierował będzie Kapitan Kompanii. Z pewnością, dzięki atrakcyjnym ternateńskim towarom i mądrym decyzjom handlowym Komapnia stanie się powodem bogacenia się kraju i jego mieszkańców.

Faktorie handloweFaktorie TPN poza granicami kraju:
Hanghzou, Cesarstwo Chin
Rotterdam, Republika Siedmiu Zjednoczonych Prowincji Niderlandzkich
Faktorie w Sułtanacie Ternate:
brak

Czcigodni panowie!
Oto do Zjednoczonych Prowincji wracaja jego prawowici władcy. Republikę Wassenaerów, która wsławiła sie głównie rzezią w Brabancji i sprzedażą naszych kolonii, czeka niechybny upadek, zas jej architektów topór katowski.
Czy godzi sie, by marynarka pozostała bierna w takiej chwili?
oto ammy poptwierdzenie króla Karola I, iż pięć okrętów Angielskich przeekazanych zostanie pod nasze dowództwo; czemó miałby wiec dojsc do bratobójczej walki! Panowie! Gdy wojska Orańskie wejdą na nasze ziemie, wznieccie bunt i na czele dzielnych marynarzy opanujcie Rotterdam i Amsterdam, a nagroda was nie ominie.
Pora zwrócić Zjednoczonym Prowincjom należne im miejsce na morzach i oceanach!
Niech żyją Niderlandy!

Fryderyk-Henryk

| Jezeli mnie pamiec nie myli, jakis czas temu ambasada holenderska
| wystosowala pismo [ktore bylo upublicznione], by w oficjalnych kontaktach
| uzywac nazwy "Niderlandy" zamiast dotychczasowej "Holandia".
| Czy ktos moze to potwierdzic ?

Tak na 100% to nie pamiętam, ale kilka miesięcy temu na pl.hum.tłumaczenia
była dyskusja na ten sam temat i wydaje mi się, że był taki list. Wiem
natomiast, że mieszkańcy pięknego kraju nad Renem, Skaldą i Mozą wolą być
nazywani Niderlandczykami właśnie, bo Holandia to nazwa tylko części kraju
(prowincja ta w przeszłości nieco zdominowała resztę i pewnie dlatego jej
nazwa rozszerzyła się na cały kraj; podobno nawet mieszkańcy Holandii nie są
lubiani przez resztę rodaków).

Camille
(dla przyjaciół Kamila Perczak)

pozwolę sobie wtrącic swoje trzy grosze do dyskusji, bo Kolega pk wszedl na
moje terytorium i bronic go (terytorium) bede piersia. Teoretycznie roznicy
nie ma, a kazdy niderlandysta to lingwista, ze ho, ho, bo mowi po:
- niderlandzku
- holendersku
- flamandzku
- brabancku
- zelandzku
- moze i fryzyjsku (jesli sie postara i nauczy)
tudziez jeszcze w paru innych.
Przy okazji wizyty Jej Krolewskiej Wysokosci Beatrix w Polsce (czerwiec
1997) polskie MSZ przyjelo za jedyna sluszna i obowiazujaca w oficjalnym
nazewnictwie forme "Niderlandy" jako nazwa panstwa i "niderlandzki" jako
jezyk. Sa w Polsce dwie niderlandystyki (z czego tylko nasza wroclawska z
pelnym piecioletnim programem studiow) i tam uczulamy naszych adeptow na
problem Niderlandow (dawniej Holandia) i Flandrii, bo kazdy szanujacy sie
niderlandysta musi to wiedziec (tak jak kazdy szanujacy sie anglista wie o
roznicach miedzy Zjednoczonym Krolestwem, USA i np. Australia). Ale uzywanie
nazwy 'flamadzki' czy 'holenderski' w kontekscie innym niz dialekt jest
bledem rzeczowym O.
Pozdrawiam - z perspektywy wiernej satelitki Grupy

;-)))))

Angelusowa Schubertowa

Śląsk - kraj i ludzie
Przed Pierwszą Wojną Światową Śląsk obejmował 40319 km2 i był przez to nie tylko największą prowincją pruską, lecz przewyższał również pod względem wielkości wszystkie niepruskie państwa Rzeszy Niemieckiej z wyjątkiem Królestwa Bawarii.
Jego ludność liczyła w końcu 1905 r. 4,9 miliona mieszkańców.
Po Pierwszej Wojnie Światowej utracone zostały:
3733 km2 z 919 000 mieszkańców na rzecz Polski
316 km2 z 48 000 mieszkańców na rzecz Czechosłowacji.
Śląsk (tzn. czasowo oddzielone od siebie prowincje Dolnego i Górnego Śląska) obejmował wskutek tych zmian około 36300 km2, był więc ciągle jeszcze większy niż Niderlandy bądź Belgia i Luxemburg razem wzięte albo też dzisiejszy Kraj Federalny Badenia-Witembergia. W 1939 mieszkało na tym obszarze 4,6 miliona ludzi.

Dekret
o cłach na terenie miasta Düsseldorf i Neuss
księstwa Jülich-Berg

Art. 1. 1. Wprowadza się cło specjalne na wszystkie towary sprzedawane w mieście Düsseldorf oraz Neuss.
Art. 2. 1. Cło wynosi trzydziestą trzecią część wartości rynkowej towaru dla kupców z:
- Arcybiskupstwa Moguncji
- Królestwa Hiszpanii i Portugalii
- Arcybiskupstwa Straßburga
- Księstwa Reuß
- Księstwa Lotaryngii
- Konfrederacji Szwajcarskiej
- Margrabstwa Badenii
- Arcyksięstwa Austrii
- Księstwa Wirtembergii
- Biskupstwa Würzburga
- Biskupstwa Lüttlich
Art. 3. 1. Cło wynosi setną część wartości rynkowej towaru dla kupców z:
- Księstwa Bawarii
- Palatynatów Zweibrücken, Sulzbach oraz Neuburg
- Arcybiskupstwa Kolonii
- Biskupstwa Münster
- Królestwa Hiszpanii
Art. 4. 1. Cło wynosi dwudziestą część wartości rynkowej towaru dla kupców z:
- Grafstwa Nassau
- Księstwa Braunschweig-Wolfenbüttel, Braunschweig-Lüneburg oraz Calenberg
- Księstw i hrabstw Heskich
- Hrabstwa Hohenzollern
- Księstwa Ansbach i Bayreuth
- Księstwa Modeny, Reggio i Ferrary
- Królestwa Anglii, Francji i Irlandii
- Królestwa Polskiego
Art. 5. 1. Cło wynosi piętnastą część wartości rynkowej towaru dla kupców z:
- Republiki Siedmiu Zjednoczonych Prowincji Niderlandzkich
- Królestwa Danii i Norwegii
- Królestwa Czech
- Biskupstwa Paderborn
- Arcybiskupstwa Magdeburga
- Księstwa Anhaltu
- Księstwa Saksonii i Turyngii
- Księstwa Pomorza
- Księstwa Meklemburgii
- Królestwa Szwecji
Art. 6. 1. Cło wynosi piątą część wartości rynkowej towaru dla kupców z:
- Palatynatu Reńskiego
- Księstwa Klewe-Mark
- Królestwa Francji
- Elektoratu Brandenburgii
- Grafstwa Schwarzburg

19 pkt. - 5 pkt. [poselstwo do Republiki Siedmiu Zjednoczonych Prowincji Niderlandzkich]
=14 pkt.

Holandia
- niewielki kraj wciśnięty pomiędzy Niemcy a Morze Północne. Kraj bardzo nowoczesny, zadziwiający świat swoimi osiągnięciami cywilizacyjnymi.

Holandia
- to także chyba najbardziej liberalny kraj w dzisiejszym świecie. Nie ma tu miejsca na skostniały konserwatyzm - motorem napędowym społeczeństwa jest liberalizm, i to zarówno gospodarczy, jak i kulturowy i społeczny.

Holandia
to również kraj bardzo piękny. Nie ma tu co prawda choćby krajobrazów górskich, wystarczy jednak zawitać do pierwszego z brzegu miasta, aby móc podziwiać piękną architekturę.

Jest to kraj wybitnie nizinny, około 25-30% kraju znajduje się wręcz poniżej poziomu morza. Kolejne 25% powierzchni leży tak nisko, iż prawdopodobnie zostałoby zalane, gdyby nie system grobli, kanałów, i ciągłe odpompowywanie wody.

Holandia nie posiada bogatych zasobów naturalnych, posiada pewne zasoby gazu ziemnego, a także węgla i ropu naftowej - ten surowiec zaspokaja jednak zaledwie 5% zapotrzebowania w skali całego kraju.

Holandia w liczbach

* powierzchnia całkowita: 41 526 km2
* liczba ludności: 16 150 000 (59 miejsce w świecie)
* gęstość zaludnienia: 477/km2
* długość granicy lądowej: 1027 km; z Belgią 450 km; z Niemcami 577 km
* długość wybrzeża: 451 km
* podział administracyjny: 12 prowincji

Historia Holandii



"Odkrycia" terenów, na których dzisiaj znajduje się Holandia, dokonał Juliusz Cezar w pierwszym stuleciu przed Chrystusem. Wtedy były to tereny zamieszkane przez plemiona germańskie. Cezar przyłączył do cesarstwa zachodnią część krainy. Pomiędzy IV a VIII wiekiem naszej ery, terytorium dzisiejszej Holandii zostało podbite przez Franków.

Wraz z biegiem stuleci powstawały coraz to nowe samodzielne hrabstwa i księstwa. W XV w. większość terytoriów została zjednoczona (za pomocą podbojów i małżeństw dynastycznych) przez Burgundów. W roku 1477 Holandia, a wraz z nią terytoria obecnej Belgii i Luksemburga, przeszła pod panowanie Habsburgów (od 1556 r. ich linii hiszpańskiej).

W 1572 doszło do wybuchu powstania przeciw Hiszpanii. Wynikiem rewolty było podpisanie w 1579 r. Unii Utrechckiej. Zakładała ona m.in. utworzenie wspólnej armii i jednolitego systemu pieniężnego, przy jednoczesnym zachowaniu szerokiej autonomii poszczególnych prowincji. Był to początek procesu, w wyniku którego doszło do rozbicia kraju na 2 części, z których powstały później 2 państwa - Belgia i Holandia.

W XVII w. Holandia stała się morską i kolonialną potęgą, nastąpił również rozkwit nauki i sztuki.

Potęga Holandii znacznie zmalała w XVIII w. W wyniku wojen z Hiszpanią, Francją i Anglią. W tym też czasie utracono część zamorskich kolonii, co z kolei przyczyniło się do gospodarczej zapaści. W 1810 r. Holandia została nawet przejściowo wcielona do Francji.

W roku 1815 Holandia została połączona z Niderlandami Płd. (dzisiejszą Belgią) w Królestwo Zjednoczonych Niderlandów pod przywództwem Wilhelma I Orańskiego. Wspólne państwo nie przetrwało jednak długo, już w 1830 Belgowie odłączyli się od królestwa, by utworzyć własne państwo.

W 1848 r. uchwalono konstytucję, co dało początek liberalnym przemianom. Nadszedł kolejny wiek, a wraz z nim dwie wielkie wojny światowe. Wobec obu tych konfliktów Holandia ogłosiła neutralność, co jednak nie uchroniło jej od ataku hitlerowskich Niemiec w 1940 roku, i w efekcie od okupacji trwającej do 1945 r. W czasie wojny działał emigracyjny rząd w Londynie, na czele którego stała królowa Wilhelmina.

Po wojnie kolonie holenderskie zyskały niepodległość lub bardzo szeroką autonomię - w 1949 roku niepodległość zyskała Indonezja. Po II wojnie światowej Holandia zerwała z tradycyjną polityką neutralności, przystępując w 1949 do NATO, w 1957do EWG, protoplastki dzisiejszej Unii Europejskiej.

---------------------------------------------------

www.niderlandy.com

Akt ogłoszenia niepodległości Zjednoczonych Prowincji Niderlandów przez Stany Generalne w 1581 r.
Wiadomo każdemu, że pan i książę kraju jest ustanowiony przez Boga zwierzchnikiem i kierownikiem swoich poddanych, aby zachowywać i bronić ich przed wszelkimi krzywdami, przemocą i gwałtem, podobnie jak pasterz dla obrony i pieczy nad owieczkami i że poddani nie zostali stworzeni przez Boga dla księcia, aby go słuchać we wszystkiem, co zechce rozkazać, czy to z Bogiem, czy przeciwko Niemu, słusznie czy niesłusznie ani też, aby mu służyć jak niewolnicy. Lecz raczej książę został stworzony dla poddanych - bez których nie może być księciem - aby nimi rządzić według prawa i słuszności, strzec ich i kochać jak ojciec dzieci lub pasterze swoje owieczki, który naraża swoje ciało i życie na niebezpieczeństwo, aby ich bronić i zabezpieczyć. Jeśli książę, zamiast bronić poddanych, zaczyna ich uciskać, pozbawiać przywilejów i starożytnych zwyczajów, rozkazywać im i chce posługiwać się nimi jak niewolnikami, nie należy wówczas czcić go i uważać za księcia i pana, lecz uznać go za tyrana, a poddani nie są również zobowiązani według prawa i słuszności do uznawania go za księcia.

Król hiszpański starał się wszelkiemi środkami poddać ten kraj w niewolę i pod rządy Hiszpanów, naprzód usiłując pod pozorem religii wprowadzić w głównych miastach nowe biskupstwa, wyposażając je przez wcielenie najbogatszych opactw i dodając każdemu biskupowi 9 kanoników jako radę, z których 3 miało specjalne zadanie prowadzenia inkwizycji. Lecz pomimo różnych upomnień, skierowanych do króla Hiszpanii przez prowincje i miasta poszczególne, jak również przez znakomitych panów kraju, w szczególności przez barona Montigny i następnie hrabiego Egmonta i pomimo to że król osobiście dawał nadzieję, że w myśl ich żądań postara się o zadowolenie kraju, uczynił potem wręcz przeciwnie.

Z tego powodu, litując się nad biednym ludem, naczelnicy szlachty przedstawili w roku 1566 pewne upomnienie w formie prośby, aby w celu zaspokojenia ogółu i uniknięcia rozruchów i buntów raczyła j. król. mość złagodzić pewne punkty, zwłaszcza te, które dotyczą surowości inkwizycji i kary z powodu religii. I aby z większym naciskiem przedłożyć to królowi, udali się do Hiszpanii na życzenie regentki, Rady Stanu i Stanów Generalnych markiz de Berg i baron de Montigny. Król zamiast wysłuchać ich, polecił za namową rady hiszpańskiej ogłosić buntownikami i winnymi zbrodni obrazy majestatu wszystkich tych, którzy uczynili rzeczone upomnienie, a później, wbrew wszelkim prawom narodów, kazał uwięzić i spowodować śmierć rzeczonych panów posłów, konfiskując ich dobra.

Plac Główny w Hadze. Maurycy Orański w otoczeniu wojska wychodzi na specjalnie przygotowany przez żołnierzy podest, po czym zwraca się do narodu, trzymając w ręku: Traktat Pokojowy z Hiszpanią oraz Ustawę Królewską. Ludzie w otoczeniu wojska zbierają się. Maurycy postanawia mówić...

Ludu Niderlandzki! Trzymając w ręku dowód naszej niezależności i pełnej niepodległości pragnę wam oświadczyć, że czas na zmiany! Zmiany te mogą wydawać się dziwne i niepokojące na pierwszy rzut oka. Nie poddawajmy się czczym gadaninom. Wierzmy tym, którzy nas wybawili. Nasz kraj potrzeba zmian społeczno-gospodarczych a w szczególności Ustrojowych. Nie będę was kłamał. W mojej prawej dłoni trzymam akt prawny, który dziś został przyjęty przez władze republiki! [szmery i rozmowy ludu] Ta Ustawa Królewska zapewni spokój, tradycje i normalność. Obecny ustrój jest wadliwym psem... należy go zmienić. Narodzie! Nie poddawajmy się. Ostatnie zdanie opinii tej zmiany jako przyszły monarcha... zostawiam Bogu! [szmery i rozmowy ludu - brawa]

Ustawa Królewska
Zjednoczonego Królestwa Niderlandów

Tytuł I.

Art. 1. Religia kalwińska jest religią stanu.
Art. 2. Monarcha niderlandzki przybiera następujące tytuły: Król Zjednoczonych Niderlandów, Strażnik Siedmiu Prowincji.
Art. 3. Ziemie Republiki Zjednoczonych Niderlandów zostają połączone z Księstwem Oranje osobą władcy Niderlandów – Maurycego Orańskiego jako zwierzchnika tych ziem.

Tytuł II.
O Radzie Królewskiej

Art. 4. Korona Królewska Niderlandzka jest dziedziczną w osobie księcia Nassau, dynastii Oranje-Nassau, jego potomków, dziedziców i następców, podług porządku następstwa ustanowionego w domu.
Art. 5. Rząd jest w osobie króla. On sprawuje w całej swojej zupełności urzędowania władzy wykonawczej. Król jest także Pierwszym Głównodowodzącym Generałem Królewskim.
Art. 6. Król musi mieć wybranych swoich doradców.
Art. 7. Doradcy w szczególności muszą być:
1. Doradca ds. religii kalwińskiej
2. Doradca ds. administracji i spraw wewnętrznych królestwa.
3. Doradca ds. wojny – Drugi Generał Królewski
4. Doradca ds. miast
5. Doradca ds. oświaty królewskiej
6. Doradca ds. finansów państwa
5. Doradca ds. polityki zagranicznego kraju
6. Doradca ds. handlu
7. Doradca ds. prawa
Art. 8. Stanowienia, projekty do praw, wyroki i urządzenia roztrząsane w Radzie stanu podlegają zatwierdzeniu królewskiemu.

Tytuł III.
O Senacie

Art. 9. Senat składa się ze 111 senatorów.

Art. 10. 40 senatorów należy do wojewodów i kasztelanów mianowanych przez króla. 10 należy do mieszczan. 22 należy do przedstawicieli religii kalwińskiej wybranych przez władze religii i zatwierdzonych przez króla. Zaś 39 to przedstawicieli Rady Królewskiej
Art. 11. Urzędowania senatorów są dożywotnie.
Art. 12. Senat staje się doradczym organem Rady Królewskiej i zabiera doradczy głos w sprawach podatków, wojny i spraw, które król uzna za stosowne.
Art. 13. Lordem Senatu zostaje osoba, którą król zaproponuje senatorom. Odbywa się oficjalne głosowanie. Jeżeli lord nie zostaje zaakceptowany, monarcha proponuje innego. Przepis ten stosuje się odpowiednio.

Art. 14. Król ma prawo rozwiązać Senat gdy on działa na szkodę łamania Kodeksu. Jednakże winien on o tym wpierw poinformować.

Tytuł IV.
Podział kraju i administracja

Art. 15. Kraj zostaje podzielony na dziewięć departamentów departamentów:
1. Holandia,
2. Zelandia,
3. Utrecht,
4. Groningen,
5. Geldria,
6. Overijssel,
7. Fryzja
8. flamandzka Flandria
9. księstwo Oranje
Art. 16. Administracja każdego departamentu jest przy kanclerzu głównym.
Art. 17. Administracja w powiatach będzie przy podkanclerzach. W każdym powiecie jest rada powiatowa składająca się najmniej z 9-ciu członków, a najwięcej z 12-stu.
Art. 18. Kanclerzów, podkanclerzów i innych mianuje król bez poprzedzającego sobie przedstawienia. Członki rad departamentowych i rad powiatowych mianuje król. Odnawiają się przez połowę co lat dwa.
Tytuł V.
Sądownictwo
Art. 19. Ustanawia się sądy królewskie mające na celu utrzymanie porządku prawa w kraju.
Art. 20. Na każde miasto ustanawia się jeden sąd królewski.
Art. 21. Sędziów mianuje monarcha.
Art. 22. Każdy „pełny obywatel niderlandzki ma prawo złożyć pozew wg. regulaminu odpowiedniego sądu.
Art. 21. Do wyroku sądów istnieje odwołanie u króla.

Tytuł VI.
O sile zbrojnej i bezpieczeństwie narodowym
Art. 22. Ustanawia się „Wojsko Królewskie” będące siłą zbrojną kraju.
Art. 23. Siła zbrojna składać się będzie ze co najmniej 25% ludności kraju.
Art. 24. Każdy żołnierz wojska ma obowiązek obrony ojczyzny.
Art. 25. Władzę wojskową ma król w osobie Pierwszego Głównodowodzącego Generała Królewskiego.
Art. 26. Ustanawia się „Gwardię Królewską” będącą bezpośrednią jednostką porządkową kraju.
Art. 27. Każdego winnego ma prawo zatrzymać.
Art. 28. Te i inne obowiązki ustala akt prawny – Kodeks Gwardii Królewskiego.

Tytuł VII.
Urządzenia ogólne

Art. 29. Wszyscy urzędnicy nie dożywotni, mogą być według woli króla złożeni.
Art. 30. Nikt nie może sprawować urzędów bądź duchownych, bądź cywilnych, bądź też sądowych, kto nie jest obywatelem Zjednoczonego Królestwa Niderlandów
Art. 31. Wszystkie akta rządowe, prawodawcze, administracyjne i sądowe pisane będą w języku narodowym.
Art. 32. Wszyscy obywatele mający „obywatelstwo pełne niderlandzkie” (obdarowywane przez króla) są równi przed obliczem prawa. Obywatelstwo to otrzymuje się po naszych ojcach.

Tytuł VIII.
Urządzenia przemijające

Art. 33. Król ma obowiązek przestrzegania zapisów kodeksu królewskiego.

Maurycy Orański, Stadhouder Niderlandów oraz Filip Wilhelm, Książe Oranje potwierdziliśmy i potwierdzamy powyższą Ustawę Królewską, którą my uważamy za zdolną dopełnić nasze obowiązanie względem ludów Niderlandów, godząc oraz ich swobody i przywileje ze spokojnością państw ościennych.

Francja , Republika Francuska (République française, to państwo, którego część metropolitarna znajduje się w Europie Zachodniej, posiadające także zamorskie terytoria na innych kontynentach. Francja metropolitarna rozciąga się od Morza Śródziemnego na południu do kanału La Manche i Morza Północnego na północy, oraz od Renu na wschodzie do Zatoki Biskajskiej na zachodzie. Francuzi często nazywają swój kraj l'Hexagone (sześciokąt) - pochodzi to od kształtu Francji metropolitarnej.

Francja graniczy z Belgią, Luksemburgiem, Niemcami, Szwajcarią, Włochami, Monako, Andorą i Hiszpanią. Terytoria zamorskie graniczą również z Brazylią, Surinamem i Antylami Holenderskimi. Kraj jest także połączony z Wielką Brytanią przez tunel pod kanałem La Manche.

Republika Francuska jest unitarnym państwem demokratycznym, w którym ważną rolę odgrywa prezydent. Jest również szóstym najlepiej rozwiniętym krajem świata i jedenastym w rankingu warunków życia. Najważniejsze ideały Francji zawarte są w Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela i w występującym na drukach urzędowych i monetach haśle rewolucji francuskiej "liberté, égalité, franternité" ("wolność, równość, braterstwo"). Kraj jest w gronie założycieli Unii Europejskiej. Ma największą powierzchnię spośród państw wspólnoty. Francja jest także członkiem-założycielem Organizacji Narodów Zjednoczonych, wchodzi także w skład Frankofonii, G8 oraz Unii Łacińskiej. Należy do Rady Bezpieczeństwa ONZ, w której posiada prawo veta. Francja jest również popularnym celem podróży turystycznych, a około 75 milionów odwiedzających każdego roku daje jej pod tym względem 1. miejsce na świecie.

Nazwa "Francja" pochodzi od germańskiego plemienia Franków, które zajmowało region po upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego. W otaczającym Paryż regionie Île-de-France powstało państwo francuskie.

Podział administracyjny

Francja, jej część metropolitalna dzieli się na 22 regiony, 96 departamentów oraz około 36 300 gmin. Ponadto wyróżnia się departamenty i terytoria zamorskie oraz zamorskie zbiorowości terytorialne. Więcej informacji na temat jednostek podziału administracyjnego wraz z danymi statystycznymi znajduje się w artykule: Regiony administracyjne i departamenty Francji.

Obecny podział na departamenty został wprowadzony w 1789 roku - podczas rewolucji francuskiej. Stworzono wówczas departamenty jako jednostki terytorialne na tyle małe, aby było możliwe w ciągu jednego dnia dotarcie na koniu z najdalszego krańca departamentu do siedziby władz departamentu, załatwienie sprawy w administracji i powrót do miejsca zamieszkania. Podział na departamenty został skonstruowany w oderwaniu od wcześniej istniejącego podziału na prowincje również po to, aby zniszczyć poprzednie struktury władzy.

Po II wojnie światowej okazało się, że departamenty są zbyt słabe gospodarczo i wymuszają nadmierną centralizację władzy publicznej. Dlatego w latach 70. XX wieku stworzono dodatkowy szczebel administracji tzw. regions des programmes, składające się z kilku departamentów. Ich zadaniem była koordynacja polityki regionalnej. Na początku lat 80. XX wieku rozpoczęto proces decentralizacji administracji publicznej i między innymi w 1982 roku powołano samorząd terytorialny na szczeblu regionów oraz departamentów wyposażony w szerokie kompetencje.

Francja ma złożony system administracji swoich terytoriów zamorskich.

Departamenty01-Ain
02-Aisne
03-Allier
04-Alpes-de-Haute-Provence
05-Hautes-Alpes
06-Alpes-Maritimes
07-Ardèche
08-Ardennes
09-Ariège
10-Aube
11-Aude
12-Aveyron
13-Bouches-du-Rhône
14-Calvados
15-Cantal
16-Charente
17-Charente-Maritime
18-Cher
19-Corrèze
2A-Corse-du-Sud
21-Côte-d'Or
22-Côtes-d'Armor
23-Creuse
24-Dordogne
25-Doubs
26-Drôme
27-Eure
28-Eure-et-Loir
29-Finistère
30-Gard
31-Haute-Garonne
32-Gers 33-Gironde
34-Hérault
35-Ille-et-Vilaine
36-Indre
37-Indre-et-Loire
38-Isère
39-Jura
40-Landes
41-Loir-et-Cher
42-Loire
43-Haute-Loire
44-Loire-Atlantique
45-Loiret
46-Lot
47-Lot-et-Garonne
48-Lozère
49-Maine-et-Loire
50-Manche
51-Marne
52-Haute-Marne
53-Mayenne
54-Meurthe-et-Moselle
55-Meuse
56-Morbihan
57-Moselle
58-Nièvre
59-Nord
60-Oise
61-Orne
62-Pas-de-Calais
63-Puy-de-Dôme
64-Pyrénées-Atlantiques 65-Hautes-Pyrénées
66-Pyrénées-Orientales
67-Bas-Rhin
68-Haut-Rhin
69-Rhône
70-Haute-Saône
71-Saône-et-Loire
72-Sarthe
73-Savoie
74-Haute-Savoie
75-Paris
76-Seine-Maritime
77-Seine-et-Marne
78-Yvelines
79-Deux-Sèvres
80-Somme
81-Tarn
82-Tarn-et-Garonne
83-Var
84-Vaucluse
85-Vendée
86-Vienne
87-Haute-Vienne
88-Vosges
89-Yonne
90-Territoire-de-Belfort
91-Essonne
92-Hauts-de-Seine
93-Seine-Saint-Denis
94-Val-de-Marne
95-Val-d'Oise
96-Haute-Corse

Gminy

Gminy są jednostkami stopnia podstawowego. Większość gmin wywodzi się jeszcze z czasów rzymskich, nieliczne gminy powstały później, niż w Średniowieczu. Istnieje ok. 36 300 gmin, ich ilość ulega nieznacznym wahaniom w ciągu wielu lat. Typowa francuska gmina jest mała, ok. 22 500 gmin liczy co najwyżej 500 mieszkańców, a ok. 200 gmin ma ok. 100 mieszkańców. Zdarzają się także gminy mniejsze. Z drugiej strony w związku z przyznaniem wszystkim miastom takiego samego statusu w strukturze terytorialnej państwa 40 gmin liczy ponad 100 000 mieszkańców. Dopiero ustawa z 1971 r. nadała szczególny status trzem największym miastom: Paryżowi, Marsylii i Lyonowi. Miasta te są podzielone na dzielnice.

Językiem urzędowym we Francji jest francuski, posługuje się nim znaczna większość mieszkańców tego kraju, jednak poza nim istnieje wiele języków regionalnych:
prowansalski - językiem tym (obecnie uważanym za dialekt francuskiego) posługuje się około 2 mln ludzi w południowej Francji ( Prowansja, Delfinat, Langwedocja)
bretoński - mówi nim zaledwie 1/3 z 1,5 milionowej populacji Bretończyków zamieszkujących płw. Bretoński w zachodniej Francji
alzacki - dialekt języka niemieckiego, posługują się nim germańscy Alzatczycy zamieszkujący Alzację we wschodniej Francji
baskijski - mówi nim kilkadziesiąt tysięcy Basków zamieszkujących prowincję Bearn
kataloński - posługuje się nim kilkadziesiąt tysięcy Katalończyków zamieszkujących prowincję Roussillion w południowej Francji, przy granicy z Hiszpanią
arabski - posługuje się nim około 3 mln imigrantów z Afryki Północnej, gł. w większych miastach oraz na lazurowym wybrzeżu
flamandzki - mówi nim kilkadziesiąt tysięcy ludzi pochodzenia niderlandzkiego, zamieszkujących północną Francję (obszar Calais i Artois).